ปะเก็นไร้ใยหินรั่วหลังติดตั้ง? ตรวจ 5 จุดนี้ก่อนเปลี่ยนแผ่นใหม่

เพิ่งเปลี่ยนปะเก็นไร้ใยหินไป พอเปิดระบบกลับเห็นของเหลวซึมออกมาตามหน้าแปลน เจอแบบนี้ก็อดคิดไม่ได้ว่าแผ่นใหม่มีปัญหาหรือเปล่า

แต่ก่อนจะเบิกแผ่นใหม่มาเปลี่ยน ผมอยากให้ลองไล่ดูรอยต่อทั้งชุดก่อนครับ เพราะปะเก็นเป็นแค่ส่วนหนึ่งของงานซีล ต่อให้แผ่นถูกสเปก ถ้าหน้าแปลนมีรอย ขนาดแผ่นไม่พอดี หรือแรงขันนอตไม่สม่ำเสมอ ก็รั่วได้เหมือนกัน

ถ้าเป็นท่อที่มีแรงดัน ไอน้ำ ก๊าซ หรือสารเคมี ให้หยุดและแยกระบบตามขั้นตอนของหน้างานก่อนตรวจ อย่าเข้าไปขันนอตเพิ่มเพียงเพราะเห็นจุดรั่ว

1. แรงขันนอตสม่ำเสมอทั่วหน้าแปลนไหม

เวลาขันนอต สิ่งที่ต้องการไม่ใช่แค่ให้ทุกตัว “แน่น” แต่ต้องให้ปะเก็นได้รับแรงกดสม่ำเสมอด้วย ถ้าขันตัวแรกจนสุดแล้วค่อยไล่ไปตัวถัด ๆ ไป หน้าแปลนอาจถูกดึงเอียง ด้านหนึ่งกดแผ่นแน่น แต่อีกด้านกดไม่พอ

ตอนประกอบจึงควรขันนอตสลับฝั่งในลำดับไขว้ และค่อย ๆ เพิ่มแรงขันหลายรอบ ส่วนจะใช้ค่าแรงขันเท่าไร ให้ยึดตามปะเก็น หน้าแปลน และนอตที่ใช้จริง ไม่ควรจำตัวเลขชุดเดียวไปใช้กับทุกจุด ขันน้อยไปก็ซีลไม่อยู่ ขันมากไปก็อาจทำให้แผ่นหรือหน้าแปลนเสียหาย

2. ผิวหน้าแปลนยังอยู่ในสภาพดีหรือเปล่า

ตอนถอดแผ่นเก่า ลองมองที่หน้าแปลนด้วยว่ามีเศษปะเก็นติดอยู่ สนิม รอยบุบ หรือรอยขีดลึกไหม โดยเฉพาะรอยที่พาดจากด้านในไปถึงด้านนอกของพื้นที่ซีล เพราะรอยแบบนี้อาจเป็นทางให้ของเหลวหรือก๊าซเล็ดลอดออกมา

อีกจุดที่ต้องดูคือหน้าแปลนประกบกันตรงหรือไม่ หากผิวโก่งหรือแนวท่อดึงหน้าแปลนให้เยื้องกัน ปะเก็นใหม่ก็อาจรับแรงกดไม่เท่ากัน ก่อนใส่แผ่นใหม่จึงควรทำความสะอาดและตรวจสภาพผิวให้เรียบร้อย หากพบความเสียหายชัดเจน ต้องแก้ที่หน้าแปลนด้วย ไม่ใช่เพิ่มความหนาปะเก็นเพื่อหวังกลบรอยทุกครั้ง

3. ขนาดและความหนาของแผ่นถูกต้องไหม

ปะเก็นที่ตัดผิดไปเพียงบางจุดก็มีผลได้ เช่น วงในเล็กจนยื่นเข้าไปในช่องท่อ วงนอกไม่ครอบพื้นที่ซีล หรือรูนอตคลาดจนต้องฝืนดึงแผ่นให้เข้าที่ ถ้าเป็นแผ่นสั่งตัด ควรเทียบขนาดกับแบบหรือหน้าแปลนจริงก่อนประกอบ

ส่วนความหนา ไม่ใช่ว่ายิ่งหนายิ่งดี แผ่นที่หนาขึ้นอาจมีปัญหาเรื่องการคงแรงกดเมื่อใช้งาน ขณะที่แผ่นบางเกินไปก็อาจรับความไม่เรียบของหน้าแปลนได้ไม่พอ ความหนาที่เหมาะจึงต้องดูสภาพหน้าแปลนและข้อกำหนดของปะเก็นรุ่นนั้น ไม่ควรฟันธงว่า 1.5, 2 หรือ 3 มม. ใช้ได้กับทุกงาน

4. เกรดปะเก็นตรงกับของที่ไหลในท่อหรือไม่

คำว่า ปะเก็นไร้ใยหิน บอกว่าแผ่นนั้นไม่มีแร่ใยหินเป็นส่วนประกอบ แต่ไม่ได้บอกว่าใช้กับน้ำมัน ไอน้ำ หรือสารเคมีทุกชนิดได้ แผ่นแต่ละรุ่นมีส่วนผสมต่างกัน และรองรับสภาพการใช้งานต่างกันด้วย 

ลองหยิบเอกสารสเปกของรุ่นที่ติดตั้งมาเช็กเทียบกับหน้างานจริง: ในท่อมีอะไรไหลผ่าน อุณหภูมิปกติและสูงสุดเท่าไร แรงดันเท่าไร หากเป็นสารเคมีต้องระบุชนิดและความเข้มข้นให้ชัด ส่วนงานไอน้ำบางสภาวะควรให้ผู้ผลิตช่วยยืนยันความเหมาะสมก่อนใช้ อย่าตัดสินจากคำว่า “ทนร้อน” บนฉลากอย่างเดียว 

5. ตอนติดตั้งมีการทาอะไรลงบนแผ่นหรือเปล่า

บางคนทาน้ำมัน จาระบี หรือสารกันติดบนปะเก็น เพราะคิดว่ารอบหน้าจะถอดง่ายขึ้น แต่ไม่ควรทาเพิ่มเองโดยไม่มีคำแนะนำจากผู้ผลิต สารที่ทาอาจไม่เข้ากับวัสดุ หรือส่งผลต่อการทำงานของรอยต่อ

ตรงนี้มีเรื่องที่มักสับสนกันอยู่: การหล่อลื่น เกลียวนอต เพื่อให้ได้แรงขันตามที่กำหนด ไม่ใช่เรื่องเดียวกับการทาสารบน ผิวปะเก็น ให้ดูคู่มือติดตั้งของวัสดุที่ใช้ แล้วทำตามจุดที่คู่มือระบุ